Zmiany w przepisach
W lipcu 2024 r. Sejm uchwalił nowelizację przepisów dotyczących pozwów grupowych, co ma na celu zwiększenie ich skuteczności. Nowe regulacje wprowadzają m.in. mechanizmy, które mają usprawnić procesy grupowe, ułatwić dostęp do sądu oraz zwiększyć ochronę praw konsumentów. Zmiany mają także na celu skrócenie czasu trwania postępowań i zwiększenie szans na uzyskanie odszkodowań przez poszkodowanych. Nowelizacja jest odpowiedzią na potrzebę lepszego dostosowania polskiego systemu prawnego do standardów europejskich w zakresie ochrony zbiorowych interesów konsumentów. Nowe przepisy weszły w życie 29 sierpnia 2024 r.
Wzmocnienie roli organizacji konsumenckich
Nowelizacja przepisów dotyczących pozwów grupowych w Polsce znacznie zwiększa możliwości organizacji konsumenckich w zakresie ochrony praw konsumentów. Nowe przepisy umożliwiają tym organizacjom występowanie w imieniu konsumentów przeciwko przedsiębiorcom, aby zaprzestali oni stosowania szkodliwych praktyk lub wypłacili odszkodowania. Zmienione prawo ma na celu uproszczenie procedur, które dotychczas były zbyt skomplikowane, oraz zachęcenie do korzystania z tej formy ochrony. Przepisy obejmują szeroki zakres spraw, od niedozwolonych postanowień umownych, po wprowadzające w błąd kampanie reklamowe i naruszenia obowiązków informacyjnych. Jednym z kluczowych aspektów nowelizacji jest przyznanie organizacjom konsumenckim prawa do dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych, takich jak odszkodowania, zwrot pieniędzy czy roszczenia reklamacyjne, co ma mobilizować przedsiębiorców do przestrzegania prawa konsumenckiego.
Czy znowelizowane przepisy zostaną wykorzystane niezgodnie z ich przeznaczeniem?
W przeszłości istniały organizacje, które wykorzystywały składanie pozwów grupowych jako sposób na generowanie zysków, co budziło liczne kontrowersje – najlepszym przykładem były organizacje „prokonsumenckie”, które wyszukiwały niedozwolone klauzule umowne w regulaminach sklepów internetowych i pozywały nieświadomych przedsiębiorców, zarabiając na kosztach sądowych. Organizacje te w rzeczywistości nie działały w celu ochrony interesów konsumentów, lecz liczyły na łatwy zarobek. W związku z tym powstały teraz obawy o możliwość powrotu takich praktyk. Nowe regulacje przewidują jednak mechanizmy zabezpieczające przed nadużyciami, które mogłyby pojawić się w związku z bardziej liberalnym dostępem do sądu. Przepisy przewidują wymogi, które musi spełniać każda organizacja ubiegająca się o status podmiotu upoważnionego. Swoisty „test powagi” stanowić ma również procedura wpisu takich podmiotów do specjalnego rejestru, a także późniejsza weryfikacja ich działalności przez prezesa UOKiK.
Jakie będą skutki nowych przepisów?
Zmiana ma na celu dostosowanie polskiego prawa do standardów europejskich, zwłaszcza w kontekście ochrony zbiorowych interesów konsumentów. Wprowadzone przepisy mogą wzmocnić pozycję konsumentów na rynku, ale jednocześnie rodzą pytania o możliwość ich nadużycia w ramach konkurencyjnych działań między przedsiębiorstwami. W efekcie nowe prawo może znacząco wpłynąć na sposób, w jaki firmy będą podchodzić do kwestii praw konsumentów, szczególnie w odniesieniu do przestrzegania regulacji i unikania sporów prawnych.